Het theater als rechtbank

Over The Congo Tribunal

In 2015 zette Milo Rau, artistiek leider bij NTGent, een fictief tribunaal op in Bukavu en Berlijn. Op die manier wilde hij de wantoestanden aanklagen in de mijnbouw in de omgeving van het Kivumeer in Congo. Die regio is rijk aan mineralen, waaronder het fel gegeerde coltan, dat in onze smartphones, iPads, enzovoort verwerkt zit.

In The Congo Tribunal, de filmische montage van die tribunalen, toont Rau hoe die jacht op mineralen aan de basis ligt van de burgeroorlog(en) waarmee de Congolezen al jaren proberen af te rekenen. In een tot in de puntjes nagebouwde juridische setting – de fictieve rechtszaken werden telkens voorgezeten door de Luikse advocaat Jean-Louis Gilissen, medeoprichter van het Internationaal Strafhof in Den Haag – komen verschillende betrokkenen aan bod: plaatselijke landbouwers die moesten wijken voor een fabriek, een vertegenwoordiger van die fabriek, een strijder van een illegale militie, de minister van Binnenlandse Zaken...

Sterk beeld is dat van Amini Kabaka Shemu, een bevlogen student die ons rondleidt door zijn dorp, compleet verwoest door rebellen. Een bloedbad waarbij de Verenigde Naties en de Congolese militairen laf de andere kant opkeken. Voor Shemu is het duidelijk: de overheid draagt de grootste schuld.

Raus film is sowieso op zijn sterkst wanneer hij de volle aandacht geeft aan mensen als Shemu. Het is dan ook hún verhaal. Vanuit dat opzicht komt het wat vreemd over dat Rau - zeker in het eerste halfuur - vaak zelf voor het oog van de camera opduikt, in een (te?) zelfbewuste stijl die een beetje naar een white savior complex neigt. Desalniettemin lof voor het feit dat Rau wel degelijk het een en ander op losse schroeven zet. Een dikke druppel op de nog steeds zo hete plaat.

Tekst: Daan Borloo
Foto: Fruitmarket / Langfilm