De noodzaak om te betrekken

Interview met Lucas De Man, curator TAZ#2019

TAZ#2018 zit er bijna op. Gastcurator Barbara Raes kan terugblikken op een geslaagde editie. Wij blikken alvast vooruit naar 2019, met de curator van volgend jaar, Lucas De Man: creator, conceptontwikkelaar, presentator, dagvoorzitter, theatermaker, regisseur en oprichter en artistiek leider van Stichting Nieuwe Helden. In voorstellingen als De Man in Europa, Wij, Varkenland en De Man is Lam krabt hij aan de korsten van maatschappelijke wonden als racisme, conservatisme en collectieve angst.

Hoe blik jij, als curator in spe, terug op deze editie en op het curatorschap van Barbara Raes?

"Ik heb Barbara de afgelopen week gevolgd om te zien hoe ze de dingen aanpakte. Dat was heel leerrijk. Vooral de rituelen en de bijzondere producties in de rand waartoe ze heeft geïnspireerd vond ik heel interessant. Ik heb vooral geleerd dat mijn rol eerder die van inspirator zal zijn dan die van curator. Ik ga mijn twee voorgangers niet imiteren, maar vertrekken van mijn eigen kracht door te doen wat ik goed kan: makers uitdagen.”

Je hebt een band met TAZ. Speelt dat een rol in de manier waarop je het festival wil inspireren?

“Ik voel me inderdaad betrokken bij dit festival. Ik ben hier maker, jurylid, mentor, spreker geweest. ‘Nu nog curator worden en dan zijn we van jou af,’ zei Luc Muylaert. Ik heb hier in Oostende veel meegemaakt. Het is een soort actieve nostalgie die ik hier voel. Ik reis veel, dus ik vind het belangrijk om mezelf eraan te herinneren waar ik vandaan kom.”

Waar wil je volgend jaar op focussen?

“We zullen volgende zomer de verkiezingen achter de rug hebben, en ik vrees voor de gevolgen. Een reden te meer om naar buiten te trekken en mensen op te roepen om na te denken over hun plek in de wereld. Ik wil het hebben over betrokkenheid. Betrokkenheid op verschillende niveaus, zowel persoonlijk als theoretisch en rationeel; nadenken over hoe je een publiek betrekt, maar ook over de grote vraagstukken, zoals hoop en ongelijkheid. Ik vind ongelijkheid bijvoorbeeld een veel interessanter woord dan armoede. In se gaat armoede over “niet betrokken mogen zijn.”

“Tegelijk moet het gaan over hoe we als kunstenveld de samenleving betrekken bij wat wij doen. Er zit veel valse bescheidenheid en misschien zelfs een vorm van arrogantie in hoe we ons opstellen. De kunsten moeten onafhankelijk blijven, dus vragen we geld aan de overheid. Belachelijk! We moeten nadenken hoe we iedereen, ook de bedrijfswereld en de media, betrekken bij wat we doen. Omdat wat we doen belangrijk is. Het vraagt lef om verhalen te maken, om daar geld voor te vragen. Maar we hebben verhalen nodig. Het budget voor de kunsten in Vlaanderen bedraagt ongeveer evenveel als de kostprijs van een nieuwe oprit voor een autosnelweg. Belachelijk!”

“Tien jaar geleden werd ik hier op TAZ gevraagd om een statement te maken. Dat ging over noodzaak. Die noodzaak is er nog steeds. Kunst doet iets waarop we trots moeten zijn: een plek geven aan het niet weten. Iedereen wil “het” weten. Politici, journalisten, opiniemakers willen weten. Betrokkenheid vraagt net de bereidheid om niet te weten.”

“Dat verhaal wil ik graag meer terugzien in de pers. Het moet niet gaan over hoeveel publiek er was en of het goed weer was. Ik wil lezen waarover het gaat, niet op pagina 17 van de cultuurbijlage, maar vooraan in de krant, waar het echte nieuws te lezen valt. We moeten journalisten vragen om mee te werken met het festival, in plaats van passief te komen kijken. Ik heb veel goede artikels gelezen over de focus van Barbara Raes als curator, maar dat was het dan. Ik wil lezen waarover het festival gaat, wat er inhoudelijk gebeurt, wat de noodzaak is van de makers. Wat belangrijk is, is de vraag waarom ze doen wat ze doen.”

Hoe denk je dat thema concreet te vertalen? Kan je al een aantal
producties verklappen?


“Een idee is om vijf avonden van de hoop te organiseren in De Grote Post, in samenwerking met vijf grote kunstenorganisaties en ook minder gebruikelijke partners. Zo willen we iets doen rond kinderarmoede en de beeldvorming rond armoede; daarvoor hebben we al met tientallen lokale organisaties gesproken. We gaan ook op zoek naar de democratie van de toekomst, of de toekomst van de democratie, aan de hand van een journalistiek project. Zo brengen we niet enkel theater, maar ook en vooral dialoog.”

Waarom wil je dit doen? Wat is jouw noodzaak?

“Het is een vreemde en moeilijke opdracht, maar ik voel een noodzaak om te proberen het menselijke overeind te houden. We onderschatten de rol van de kunsten. Kunst is niet alleen gezellig, mooi of leuk. Dat moeten we durven opeisen, als makers en als festival. Er komt veel op ons af en veel mensen kunnen niet mee. Het is aan mijn generatie om te beslissen of we dat erg vinden of niet, en wat we er vervolgens mee doen. Er wordt iets fundamenteels bedreigd. Het is tijd voor actie, voor denken en doen.”

Tekst: Bieke Purnelle
Foto: Phile Deprez