In vrijheidskleren

Over urgent gesprek #1

De komende drie dagen kan je in Mu.ZEE de Urgente gesprekken bijwonen, een reeks ongewone debatten georganiseerd door rekto:verso in samenwerking met TAZ. Drie keer buigen verschillende gasten van diverse pluimage zich over prangende vraagstukken uit het theaterwezen. Niet om elkaar persoonlijke waarheden naar het hoofd te slingeren, maar net om te bevragen, aan te vullen, te nuanceren. Een fijn moment van verpozing in tijden waar de grijswaarden in het discours steeds meer geschuwd worden, me dunkt.

Vandaag gaat de reeks van start, met als startpunt ‘Hoe gaat de kunst om met de andere?’. Psychiater Erik Thys, choreograaf Alain Platel, onderzoeker Anneleen Masschelein, curator Sven unik-id en theatermaker Mira Bryssinck zitten rond de tafel. Laatstgenoemde maakte in 2016 samen met de mensen van Villa Voortman de voorstelling Utopia!, een beklijvende voorstelling die het midden houdt tussen een revue en een, zo zegt ze zelf, stilleven dat pas op scène tot leven komt. ‘Het is een stilleven van een feest, dat plots gaat leven. Een feest met een grote diversiteit aan genodigden.’

Bryssincks vader richtte enkele jaren geleden Villa Voortman op, een ontmoetingshuis voor mensen met dubbeldiagnose, een term voor mensen die te kampen hebben met drugsproblemen en psychische moeilijkheden. Twee jaar geleden werd ze gevraagd om samen met hen een voorstelling te maken. Op alle vlakken een leerrijke ervaring, zegt ze zelf.
‘Ik zou een boek kunnen schrijven over alles wat ik heb meegemaakt met mijn spelers. Over wat ik allemaal van hen geleerd heb. Ik heb geleerd hoe je dichtbij mensen kan komen zonder dat het bedreigend werkt. Ik heb geleerd om dialogerend, eerlijk en open te werken. En ik heb eigenlijk ook veel geleerd over spelen. Je hoeft geen diploma drama te hebben of hoeft niet professioneel opgeleid zijn om kunst te maken. Wat mijn mensen vertellen en doen is van zo’n zuiverheid en authenticiteit dat het oprecht heel schoon is. Ik was soms bijna jaloers.’ Ze verbetert zichzelf. 
‘Jaloers misschien niet het juiste woord. Ik heb hen heel vaak bewonderd om de manier waarop ze schoonheid en kracht hanteren en dat nog steeds in de wereld kunnen zien, terwijl ze al zoveel hebben meegemaakt.’

Rond die schoonheid wilde Bryssinck werken. Ze begon met haar spelers te vragen naar hun utopie. 
‘Het vaakst hoorde ik dat hun utopie een plek is waar ze onomwonden zichzelf kunnen zijn, met hun verleden, met hun gebruik, met hun psychose. Ik vroeg hen ook hoe ze het zich vormelijk inbeeldden. Wat ze op scène wilden doen en hoe ze eruit wilden zien. Het leverde vaak grappige antwoorden op. Henk wilde bijvoorbeeld als een kapitein op podium komen. En er was één iemand- de man gebruikt taal op een heel andere manier dan jij en ik- die zei dat hij in zijn vrijheidskleren wilde komen. Hij bedoelde natuurlijk zijn vrijetijdskleren.’

Straks zit Bryssinck dus mee in het panel van Urgent gesprek #1. Ze heeft een duidelijke mening over de verhouding tussen kunst en het andere. ‘Het is natuurlijk een complexe problematiek, maar ik hoop dat het ‘andere’ niet meer als ‘het andere’ hoeft benoemd te worden. Ikzelf heb bijvoorbeeld een fysieke beperking, maar ik ben zelf niet de actrice of maker met een beperking, net zoals jij niet de journalist met de bril bent. Het gaat uiteindelijk over schoonheid en over kracht. Ik zeg niet dat we alles moeten verzwijgen, er kan over gepraat worden, als we het gevoel hebben dat daar de ruimte voor is. Ik geloof in een soort openheid, zonder taboes en zonder categorisering.’ (Arno Boey)

DE URGENTE GESPREKKEN ZIJN VANDAAG, VRIJDAG 4/8 EN ZATERDAG 5/8, TELKENS OM 15U IN MU.ZEE

TICKETS